IJsklimmen is een zeer technische winteractiviteit: je beklimt een bevroren waterval, ijswand of gletsjerrand met stijgijzers en ijsbijlen, altijd samen met een gecertificeerde gids. Bekijk hieronder hoe het werkt, hoe veilig het is en op welke bestemmingen je daadwerkelijk terechtkunt.
Wat is ijsklimmen?
IJsklimmen is het beklimmen van verticaal of bijna-verticaal ijs, meestal een bevroren waterval, met stijgijzers onder je schoenen en een ijsbijl in elke hand. Op IJsland gebeurt dit ook op de rand van een gletsjer, een net iets andere activiteit met andere risico's. Anders dan bij sneeuwschoenwandelen is bij ijsklimmen vrijwel altijd een gecertificeerde gids nodig: die leert je de basistechniek en beoordeelt of het ijs op dat moment veilig genoeg is om te beklimmen.
Hoe werkt een ijsklim-excursie en is het veilig?
Een ijsklim-excursie begint bijna altijd met een korte instructie: hoe je je stijgijzers plaatst, hoe je met de ijsbijl slaat, en hoe je je gewicht op je benen houdt in plaats van op je armen. Bij de meeste introductietochten klim je met een touw van bovenaf (moulinette), zodat een misstap geen risico oplevert. Een tocht duurt van een paar uur tot een hele dag en materiaal zoals stijgijzers, ijsbijlen, harnas en helm zijn bij vrijwel elke aanbieder inbegrepen. Veiligheid hangt vooral af van de conditie van het ijs: een waterval die te warm is geworden kan tijdens de beklimming breken. Bij ijsklimmen op een gletsjer, zoals op IJsland, kunnen er verborgen scheuren in het ijs zitten. De gids weet waar deze zitten en wijst veilige locaties aan.
Wat is de WI-schaal?
De moeilijkheidsgraad van een ijsklimroute wordt wereldwijd meestal uitgedrukt in de WI-schaal (Water Ice), lopend van WI1 tot en met WI7. WI1 is een vlakke sneeuw- of ijsvlakte die je met alleen stijgijzers beklimt, zonder ijsbijl. Bij WI3 begint het echte technische klimmen: een aaneengesloten, vrij steile waterval waarbij je een touw en twee ijsbijlen nodig hebt, maar waar nog voldoende rustplekken en goede zekeringsmogelijkheden zijn. WI5 en WI6 zijn vrijwel verticaal tot volledig verticaal, met weinig rust en aanmerkelijk minder goede zekering. WI7, de bovengrens van de schaal zoals die in de praktijk wordt gebruikt, staat voor dun, slecht gehecht of overhangend ijs waar zekeren nauwelijks mogelijk is.
Er bestaan hogere schalen maar deze zijn uitsluitend toegekend aan een handvol extreem overhangende, van boutverankering voorziene "spray-ice"-routes zoals bij Helmcken Falls in Canada, waar de voortdurende nevel van een waterval een uniek soort overhangend ijs vormt.
Bestemmingen: waar ga je ijsklimmen?
Dit overzicht toont zes van de bekendste ijsklim-hotspots van Europa en IJsland, van goed bereikbare Alpendalen tot een vrijwel gegarandeerd ijsklimdal in Noorwegen.
Zwitserland: Kandersteg, het bekendste ijsklimdal van Europa
Kandersteg, in het Berner Oberland, geldt als het bekendste ijsklimdal van Europa: de vele watervallen bevriezen hier betrouwbaar tot uitdagende wereldberoemde routes zoals Crack Baby. Het dal is bovendien uitstekend bereikbaar en biedt begeleide klimtochten door een IFMGA-gids voor zowel beginners als gevorderden..
Italië: Cogne, een mekka met meer dan 150 bevroren watervallen
Cogne, in de Aostavallei, is een waar ijsklim-mekka: in de dalen Valnontey, Valeille en Grauson bevriezen meer dan 150 watervallen tot routes van elk niveau. De ontspannen Italiaanse sfeer en lokale berggidsen, die ook cursussen voor beginners geven, maken dit een favoriet onder klimmers.
Frankrijk: Briançon en de Écrins, van 150 naar 850 klimroutes
Rond Briançon, met de dalen Fournel en Freissinières als hart, groeide het aanbod van 150 routes begin jaren negentig naar inmiddels ruim 850. Ook het Queyras en de Vallouise horen bij dit gebied. Er is aanbod voor elk niveau, van laagdrempelige watervallen tot enkele van de zwaarste routes van Europa.
Oostenrijk: Eispark Osttirol, het grootste ijsklimpark van Europa
Eispark Osttirol, bij de Großvenediger, is met zo'n 80 routes en een besproeiingssysteem voor betrouwbaar ijs het grootste kunstmatige ijsklimpark van Europa, ideaal om de techniek veilig te leren. In de Stubaier Alpen klim je op natuurlijk ijs op een van de vele bevroren watervallen zoals bij het Ötztal en Sellraintal. Bekijk onze Oostenrijk-pagina voor het volledige winteraanbod.
Noorwegen: Rjukan, de ijsklimhoofdstad van de wereld
Rjukan ligt in een dal dat 's winters maandenlang geen zon ziet, waardoor ruim 170 watervallen uitgroeien tot betrouwbaar dik ijs: een vrijwel gegarandeerde conditie die je nergens anders in Noord-Europa vindt. Routes lopen van beginnersniveau tot uiterst technisch en eind februari vindt hier een van de bekendste ijsklimfestivals van Europa plaats.
IJsland: Skaftafell, klimmen op eeuwenoud gletsjerijs
Bij Skaftafell, aan de rand van de Vatnajökull-gletsjer, klim je niet op een bevroren waterval maar rechtstreeks op én in eeuwenoud gletsjerijs. Het diepblauwe, soms overhangende ijs is een compleet andere ervaring dan de Alpen of Scandinavië en dankzij begeleide tochten met gids ook toegankelijk voor beginners.
Welke bestemming voor welk niveau en wanneer?
Niet elke ijsklimbestemming is voor elk niveau en niet elk gebied is even makkelijk te bereiken. Onderstaand overzicht laat per bestemming zien wat je kunt verwachten qua moeilijkheidsgraad, ijsvorming en beste reisperiode, zodat je zelf kunt bepalen welk gebied bij jouw ervaring en wensen past.
| Bestemming | Type ijs | Beste reistijd | Geschikt voor |
|---|---|---|---|
| Kandersteg (Zwitserland) | Natuurlijke watervallen / Drytooling | Dec - Mrt | Gevorderden & Expert-klimmers |
| Cogne (Italië) | Grote dichtheid aan natuurlijke watervallen | Dec - Feb | Elk niveau (veel variatie) |
| Rjukan (Noorwegen) | Natuurlijk stabiel ijs in diepe kloven | Dec - Mrt | Elk niveau |
| Eispark Osttirol (Oostenrijk) | Kunstmatig / Natuurlijk park | Jan - Feb | Uitstekend voor cursussen & beginners |
| Skaftafell & Vatnajökull (IJsland) | Gletsjerijs & IJsgrotten | Nov - Mrt | Avontuurlijke klimmers & Gletsjertochten |
| Briançon & Écrins (Frankrijk) | Natuurlijke watervallen in schaduwvalleien | Jan - Feb | Gevorderden & Alpinisten |
Vragen over ijsklimmen
Wat is ijsklimmen precies?
Ijsklimmen is het beklimmen van verticaal of bijna-verticaal ijs, meestal een bevroren waterval, met stijgijzers onder je schoenen en een ijsbijl in elke hand. Op IJsland gebeurt dit ook op de rand van een gletsjer, wat een net iets andere activiteit is.
Is ijsklimmen gevaarlijk?
Ijsklimmen is technischer en risicovoller dan bijvoorbeeld sneeuwschoenwandelen, vooral omdat ijs kan breken als het te warm is geworden. Daarom werkt vrijwel elke aanbieder met een gecertificeerde gids die de conditie van het ijs beoordeelt voordat er geklommen wordt.
Heb je klimervaring nodig om te kunnen ijsklimmen?
Nee, de meeste introductietochten en -cursussen zijn nadrukkelijk voor complete beginners bedoeld.
Heb je altijd een gids nodig?
Voor beginners wel: geen van de bestemmingen op deze pagina biedt een verantwoorde manier om zonder gids te beginnen. Alleen ervaren ijsklimmers klimmen zelfstandig met eigen materiaal. Uitgezonderd bij ijsklimmen op een gletsjer, zoals op IJsland, is een gids voor iedereen strikt noodzakelijk, ongeacht ervaring, vanwege verborgen scheuren in het ijs.
Wat is het verschil tussen ijsklimmen en drytoolen?
Bij ijsklimmen beklim je echt ijs, meestal een bevroren waterval. Drytoolen gebruikt dezelfde ijsbijlen en stijgijzers, maar dan op droge rots of een mix van rots en ijs, vaak als training buiten het ijsklimseizoen.
Wat kost een ijsklim-excursie?
Dat verschilt sterk per bestemming en type tocht: een korte kennismaking kost circa 75 tot 105 euro, een volledige dagtocht met gids ligt eerder rond de 185 euro of meer.
Wat is de beste tijd van het jaar om te gaan ijsklimmen?
Grofweg december/januari tot maart, afhankelijk van de bestemming en hoe koud die winter is. Sommige gebieden, zoals delen van Frankrijk, hebben een meer beperkte periode (eind januari tot eind februari) dat door klimaatverandering geleidelijk korter wordt.
Klaar om zelf een bevroren waterval te beklimmen?
Bekijk alle winterreizen naar Lapland, de Alpen en IJsland, inclusief ijsklimmen, sneeuwschoenwandelen en ijsvissen.